สาระน่ารู้รอบตัว

ความรู้ที่ช่วยชีวิตประจำวันได้จริงมักไม่ใช่ความรู้ลึก แต่เป็นความรู้กว้างที่พอดีกับสถานการณ์ตรงหน้า รู้ว่าบิลค่าไฟอ่านอย่างไร รู้ว่าฉลากบอกอะไร รู้ว่าสายที่โทรมานั้นน่าสงสัยตรงไหน หน้านี้รวมเรื่องเหล่านั้นไว้ในที่เดียว

โต๊ะทำงานในบ้านพร้อมเอกสาร เครื่องคิดเลข และไฟฉายสำรอง

ไฟฟ้าในบ้านและการประหยัด

หน่วยที่ปรากฏในบิลค่าไฟคือกิโลวัตต์ชั่วโมง หมายถึงกำลังไฟฟ้าหนึ่งพันวัตต์ที่ใช้ต่อเนื่องหนึ่งชั่วโมง เครื่องใช้ที่กินไฟมากที่สุดในบ้านทั่วไปคือเครื่องที่ทำความร้อนหรือความเย็น ได้แก่ เครื่องปรับอากาศ เครื่องทำน้ำอุ่น ตู้เย็น และเตารีด ส่วนอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เล็ก ๆ กินไฟน้อยกว่าที่คนเข้าใจกันมาก

วิธีลดค่าไฟที่ได้ผลจริงจึงต้องไปที่ตัวใหญ่ก่อน ตั้งอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศให้สูงขึ้นสักหนึ่งถึงสององศา ล้างแผ่นกรองอากาศตามรอบ ไม่วางตู้เย็นชิดผนังจนระบายความร้อนไม่ได้ และรีดผ้าทีเดียวหลาย ๆ ตัวแทนการรีดวันละตัว ข้อมูลและแนวทางการอนุรักษ์พลังงานสำหรับครัวเรือนเผยแพร่โดย กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน

อ่านฉลากให้เป็น

ฉลากอาหารและผลิตภัณฑ์บอกอะไรได้มากกว่าที่คนส่วนใหญ่ใช้ประโยชน์ สิ่งที่ควรดูทุกครั้งคือวันผลิตและวันหมดอายุ ส่วนประกอบซึ่งเรียงจากมากไปน้อยตามน้ำหนัก ข้อมูลโภชนาการต่อหนึ่งหน่วยบริโภค และเลขสารบบอาหารสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ต้องขึ้นทะเบียน

จุดที่คนพลาดบ่อยคือหน่วยบริโภค ขนมถุงหนึ่งอาจระบุว่ามีสองหรือสามหน่วยบริโภค ตัวเลขพลังงานและโซเดียมที่เห็นจึงต้องคูณตามจำนวนที่กินจริง อีกจุดคือคำโฆษณาบนหน้าซองที่ไม่ใช่ข้อมูลตามกฎหมาย การตรวจสอบผลิตภัณฑ์และเลขทะเบียนทำได้ผ่าน สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา

สิทธิผู้บริโภคเบื้องต้น

เมื่อซื้อของแล้วได้สินค้าชำรุด ไม่ตรงปก หรือถูกเรียกเก็บเงินเกินจริง ผู้บริโภคมีสิทธิร้องเรียนและขอให้แก้ไข สิ่งที่ควรทำตั้งแต่ต้นคือเก็บหลักฐานให้ครบ ทั้งใบเสร็จ ภาพถ่ายสินค้า บทสนทนากับผู้ขาย และหมายเลขคำสั่งซื้อ จากนั้นแจ้งผู้ขายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อน เพื่อให้มีร่องรอยว่าได้ให้โอกาสแก้ไขแล้ว

หากเจรจาไม่เป็นผล สามารถร้องเรียนต่อหน่วยงานคุ้มครองผู้บริโภคได้ ช่องทางและขั้นตอนเผยแพร่โดย สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค

เงินในบ้านและหนี้

บัญชีครัวเรือนไม่ใช่เรื่องของนักบัญชี แค่จดรายรับรายจ่ายติดต่อกันสามเดือนก็เห็นภาพชัดว่าเงินรั่วไปทางไหน สิ่งที่ควรรู้เพิ่มคือความต่างระหว่างอัตราดอกเบี้ยแบบลดต้นลดดอกกับแบบคงที่ ซึ่งทำให้ยอดที่ต้องจ่ายจริงต่างกันมาก และควรระวังการกู้ยืมที่คิดดอกเบี้ยเป็นรายวันหรือรายสัปดาห์ ซึ่งเมื่อคำนวณเป็นรายปีแล้วสูงกว่าที่คิดหลายเท่า

ความรู้ทางการเงินสำหรับประชาชน ทั้งเรื่องหนี้ ดอกเบี้ย และการวางแผนการเงิน เผยแพร่โดย ธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องเงินที่กระทบความสัมพันธ์ในบ้านอ่านต่อได้ที่ ชีวิตครอบครัว

มิจฉาชีพทางโทรศัพท์และออนไลน์

รูปแบบการหลอกลวงเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ แต่โครงสร้างเหมือนเดิมเสมอ คือสร้างความเร่งรีบ สร้างความกลัว แล้วขอให้ทำอะไรบางอย่างทันทีโดยไม่ให้เวลาปรึกษาใคร ตัวอย่างที่พบบ่อยได้แก่ การอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐแจ้งว่าคุณมีคดี การอ้างว่าพัสดุมีปัญหา การแจ้งว่าบัญชีถูกระงับ และการชักชวนลงทุนที่ให้ผลตอบแทนสูงผิดปกติ

หลักป้องกันที่จำง่ายมีสามข้อ หนึ่ง หน่วยงานรัฐไม่โทรมาขอให้โอนเงินหรือขอรหัสผ่าน สอง อย่ากดลิงก์จากข้อความที่ไม่ได้ร้องขอ และให้เข้าเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันด้วยตัวเองแทน สาม ถ้าถูกเร่งให้ตัดสินใจทันที ให้วางสายแล้วโทรกลับผ่านหมายเลขทางการที่ค้นเอง ควรเล่าเรื่องเหล่านี้ให้ผู้สูงอายุในบ้านฟังเป็นระยะ เพราะเป็นกลุ่มที่ถูกเลือกเป็นเป้าหมายมากที่สุด การดูแลผู้สูงอายุในด้านอื่นอ่านต่อได้ที่ สุขภาพครอบครัว ข้อมูลการแจ้งเหตุอาชญากรรมทางเทคโนโลยีเผยแพร่โดย สำนักงานตำรวจแห่งชาติ

ความปลอดภัยในบ้าน

อุบัติเหตุในบ้านส่วนใหญ่ป้องกันได้ด้วยการจัดการง่าย ๆ ในครัวควรมีถังดับเพลิงชนิดที่ใช้กับน้ำมันได้ และไม่ควรใช้น้ำราดไฟที่เกิดจากน้ำมัน ให้ใช้ฝาปิดดับอากาศแทน ควรตรวจสายไฟที่ชำรุดและปลั๊กพ่วงที่เสียบเกินกำลัง ไม่ควรชาร์จอุปกรณ์บนที่นอนหรือโซฟา และควรเก็บยา สารเคมี และน้ำยาทำความสะอาดให้พ้นมือเด็ก ความปลอดภัยของอาหารในครัวอ่านต่อได้ที่ ครัวไทยและอาหารประจำบ้าน

อีกเรื่องคือการซ้อมความเข้าใจกันในบ้านว่า ถ้าเกิดเหตุจะออกทางไหน จะไปเจอกันที่จุดใด และใครรับผิดชอบพาเด็กกับผู้สูงอายุออกไป การคุยกันครั้งเดียวก็ช่วยได้มากในนาทีที่ทุกคนตกใจ

ฤดูกาลและภัยธรรมชาติ

ประเทศไทยมีน้ำท่วมและพายุเป็นประจำทุกปีในหลายพื้นที่ ครัวเรือนที่เตรียมตัวไว้ล่วงหน้าเสียหายน้อยกว่าเสมอ สิ่งที่ควรทำก่อนถึงฤดูฝนคือ รวบรวมเอกสารสำคัญใส่ซองกันน้ำไว้ที่เดียวและถ่ายสำเนาเก็บไว้ในระบบออนไลน์ ยกปลั๊กไฟและอุปกรณ์ไฟฟ้าให้สูงขึ้น เตรียมน้ำดื่ม ยาประจำตัว ไฟฉาย และแบตเตอรี่สำรอง และรู้ล่วงหน้าว่าจุดอพยพในพื้นที่อยู่ที่ไหน

พยากรณ์อากาศและการเตือนภัยรายวันประกาศโดย กรมอุตุนิยมวิทยา ส่วนข้อมูลการเตรียมพร้อมและการขอความช่วยเหลือเมื่อเกิดสาธารณภัยอยู่ที่ กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย